2 Milyar İnsan Yeniden Arıyor

Bilgi çoğalıyor, seçenekler çoğalıyor, para ve teknoloji hayatımıza daha fazla giriyor. Birkaç saniyede dünyanın öbür ucundaki insanla konuşabiliyoruz. Hastalıkların tedavisinde dün hayal bile edemediğimiz noktalara geliyoruz. Yapay zekâ birkaç dakika içinde bizim için sayfalarca metin yazabiliyor.

Ama bütün bu gelişmelerin ortasında insan hâlâ aynı soruların karşısında duruyor:

Ben kimim?

Neden buradayım?

Hayatın anlamı ne?

Belki de son yıllarda dünyada yaşanan büyük değişimleri yalnızca ekonomi, siyaset veya teknoloji üzerinden okumak bu yüzden yetmiyor.

Çünkü insan yeniden arıyor.

---

Dünyada yaklaşık 2 milyar insanın herhangi bir dine mensup olmadığını gösteren araştırmalar var. Bu rakam ilk bakışta “insanlık inancını kaybediyor” şeklinde okunabilir.

Ben o kadar emin değilim.

Çünkü aynı dünyanın başka bir tarafında insanlar İslamiyet'i araştırıyor. Kur'an-ı Kerim okuyor. Müslümanların hayatını merak ediyor. Camilerin kapısından içeri giriyor. Kimi hayatının bir döneminde duyduğu bir ayetin peşine düşüyor, kimi bir Müslüman arkadaşının davranışından etkileniyor, kimi de yıllarca taşıdığı sorulara İslam'da cevap bulduğunu söylüyor.

Yani bir tarafta uzaklaşma varsa, başka bir tarafta yaklaşma var.

Bence asıl hikâye burada.

İnsan inanmaktan vazgeçmiyor.

İnsan, inanabileceği şeyi arıyor.

Batı'nın sessiz değişimi

Avrupa'nın birçok ülkesinde kiliseler eski kalabalıklarını kaybediyor.

Fakat bu, Avrupalının bütün manevi arayışını kaybettiği anlamına gelmiyor.

İnsan hâlâ ölüm karşısında düşünüyor.

Hâlâ adaletin ne olduğunu soruyor.

Hâlâ iyi ile kötünün arasındaki çizgiyi merak ediyor.

Hâlâ sevginin, fedakârlığın ve vicdanın nereden geldiğini anlamaya çalışıyor.

Üstelik modern hayatın yalnızlığı bu soruları daha da görünür hâle getiriyor.

Belki de Avrupa'da yaşanan şey yalnızca dinî kurumlara uzaklaşma değil; eski cevaplarla yeni insan arasındaki mesafenin açılmasıdır.

Tam da bu nedenle İslamiyet'in Avrupa'daki varlığı ve İslam'ı sonradan kabul eden insanların hikâyeleri önem taşıyor.

Çünkü burada doğuştan gelen bir kimlikten değil, çoğu zaman arayarak ulaşılan bir inançtan söz ediyoruz.

İslamiyet'in dünyadaki yükselişi ne anlatıyor?

İslamiyet'in dünya nüfusu içerisindeki payı uzun süredir artıyor. Bunun önemli bir bölümü Müslüman toplumların genç ve yüksek doğurganlık oranlarına sahip olmasıyla açıklanabilir. Ancak hikâyenin tamamı bundan ibaret değil.

İslam'ı sonradan kabul eden insanların hikâyelerinde başka bir ortak nokta da var:

Anlam arayışı.

Kur'an-ı Kerim'in doğrudan insana hitap eden dili...

Allahü Teâlâ ile kul arasında aracısız bir bağ...

Hayatın yalnızca tüketmekten, kazanmak ve kaybetmekten ibaret olmadığı düşüncesi...

Adalet...

Merhamet...

Kul hakkı...

Aile...

Sorumluluk...

Ölümün bir son değil, başka bir hayatın başlangıcı olduğu inancı...

Bunların tamamı, modern dünyanın gürültüsü içinde bazı insanlar için yeniden anlam kazanmaya başlıyor.

Bu yüzden İslamiyet'in dünyadaki yükselişini yalnızca nüfus istatistikleriyle anlatmak eksik kalır.

İnsanların kalbindeki arayışı da görmek gerekir.

Afrika bize başka bir şey söylüyor

Bugünün Afrika'sına baktığımızda dünyanın geleceğine dair çok önemli bir tablo görüyoruz.

Genç nüfus büyüyor.

Şehirler büyüyor.

Teknoloji yayılıyor.

Yeni bir orta sınıf oluşuyor.

İslamiyet ve Hristiyanlık kıtanın toplumsal hayatında güçlü biçimde varlığını sürdürüyor.

Afrika, belki de önümüzdeki yarım yüzyılda dünyanın demografik merkezlerinden biri olacak.

Ve burada önemli bir gerçek var:

Geleceğin dünyasını sadece Batı yazmayacak.

Afrika'nın gençleri, Asya'nın milyarlarca insanı, Ortadoğu'nun medeniyet hafızası ve yükselen yeni toplumlar kendi hikâyelerini yazacak.

Bu yüzden dünyayı sadece Paris, Londra, New York veya Berlin'den okuyamayız.

Jakarta'yı da okumalıyız.

Lagos'u da.

Kahire'yi de.

İstanbul'u da.

Dakka'yı da.

Kuala Lumpur'u da.

Çünkü gelecek artık tek merkezli değil.

Türkiye'nin önünde büyük bir fırsat var

Türkiye tam da bu değişimin ortasında.

İslam dünyasının parçasıyız.

Avrupa ile iç içeyiz.

Asya'ya açılan kapıyız.

Balkanlar'la, Kafkasya'yla, Ortadoğu'yla tarihsel bağlarımız var.

Ama bence Türkiye'nin en büyük avantajı coğrafyasından bile önce medeniyet hafızasıdır.

Biz hem modernleşmenin ne anlama geldiğini biliyoruz hem de geleneğin ne olduğunu.

İslam medeniyetinin içinden geliyoruz ama modern dünyanın bütün kurumlarıyla temas hâlindeyiz.

Bu durum bazen bizim için bir çelişki gibi görülüyor.

Oysa doğru yönetildiğinde büyük bir avantaja dönüşebilir.

Türkiye'nin gelecekte yapması gereken, insanlara neye inanacaklarını söylemek değil.

İnananla inanmayanın, farklı düşünenin, farklı yaşayanın aynı ülkenin geleceğinde kendisine yer bulabileceği bir medeniyet anlayışı kurmak.

İnancı güçlü olan da kendisini güvende hissetmeli.

İnancı farklı olan da.

Çünkü güçlü toplum, herkesi birbirine benzeten toplum değildir.

Farklılıklarıyla birlikte yaşayabilen toplumdur.

Asıl mesele teknoloji değil

Önümüzdeki yıllarda yapay zekâ hayatımızı değiştirecek.

Bundan şüphe yok.

Fakat yapay zekâ bize bir şiir yazabilir, bir hastalığın teşhisinde yardımcı olabilir, bir şirket kurabilir, hatta bizimle sohbet edebilir.

Ama insanın ölüm karşısındaki korkusunu tamamen ortadan kaldırabilir mi?

Bir annenin evladına duyduğu sevgiyi açıklayabilir mi?

Vicdanın neden var olduğunu bütünüyle anlatabilir mi?

Bir insanın gecenin bir yarısı hiçbir sebep yokken içine düşen o büyük boşluğu doldurabilir mi?

İşte burada teknoloji ile inanç arasındaki fark ortaya çıkıyor.

Teknoloji bize nasıl sorusunun cevabını vermekte giderek daha başarılı.

Ama insan hâlâ neden sorusunun cevabını arıyor.

Belki de 2 milyar insanın hikâyesi budur

“2 milyar insan hiçbir şeye inanmıyor” demek kolay.

Ben başka türlü okumayı tercih ediyorum:

2 milyar insan yeniden arıyor.

Kimi bilimi arıyor.

Kimi özgürlüğü.

Kimi huzuru.

Kimi doğayı.

Kimi ailesini.

Kimi yeni bir hayatı.

Kimi de Allahü Teâlâ'ya giden yolu.

Bu arayışın kendisi insanlığın hâlâ canlı olduğunun göstergesi.

Çünkü insan soru sormayı bıraktığında değil, hiçbir şeyi umursamadığında gerçekten kaybolur.

Bugün dünyanın dört bir yanında insanlar yeniden soruyor.

“Hayat nedir?”

“İyi insan olmak ne demektir?”

“Adalet nedir?”

“Ben neden varım?”

“Ölümden sonra ne olacak?”

Ve bu soruların cevabını arayan insanların bir kısmı İslamiyet'le karşılaşıyor.

Kimisi kabul ediyor, kimisi etmiyor.

Ama önemli olan şu:

İnsan yeniden arıyor.

Belki de çağımızın en büyük hikâyesi budur.

Dünya Mars'a gitmeye hazırlanırken insan hâlâ kendi ruhunun derinliklerinde bir yolculuk yapıyor.

Milyonlarca kilometre uzağa bakıyoruz.

Ama aynı anda içimize dönüp kendimize soruyoruz:

“Ben nereye gidiyorum?”

Ve belki de insanlığın geleceğini belirleyecek olan yalnızca ne kadar ileri gidebildiğimiz değil;

gittiğimiz yerde neye dönüşeceğimiz olacak.

Çünkü teknoloji bizi geleceğe taşıyabilir.

Ama anlam, o gelecekte neden yaşamaya değer olduğunu anlatmak zorunda.

Belki de 2 milyar insanın sessiz hikâyesi tam olarak burada başlıyor:

İnsanlık kaybolmadı.

Sadece yeniden arıyor.